به گزارش فودنا ، به لحاظ اهمیت کیفیت محصولات صادراتی در جریان رقابت با محصولات دیگر کشورها، بررسی و توجه به دلایل افت کیفیت و در نتیجه کاهش سهم صادرات خشکبار ایران از بازار تجارت جهانی این محصول ضروری است.
عوامل مختلفی در افزایش کیفیت خشکبار دخالت دارند که بخشی مربوط به وضعیت جغرافیایی، آب و خاک و شرایط اقلیمی است، اما نحوه برداشت، حمل و نقل و نگهداری محصول تازه، فرایندهای فرآوری خشکبار مانند شستشو، پوست گیری و بسته بندی نیز در حفظ کیفیت این محصولات مؤثر می باشند.
بر اساس آمار اعلام شده در حال حاضر بیشترین سهم تجارت پسته و گردو در اختیار آمریکا، خرما در اختیار پاکستان و مصر و محصول کشمش در اختیار ترکیه می باشد. این در حالی است که ایران در رده سوم تولید گردو پس از آمریکا و چین قرار دارد تنها نیم درصد از سهم تجارت جهانی این محصول را در اختیار دارد.
در خصوص پسته هم با وجودی که ایران در تولید پسته رتبه نخست جهان را دارد، روند کاهش عملکرد در هکتار موجب شده که صادرات و تولید این محصول در مقایسه جهانی همچنان رو به کاهش باشد.
صادرات 300 هزار تن خشکبار در سال گذشته
رئیس سازمان بازرگانی آذربایجان شرقی فقدان شبکه های مدرن توزیع، کمبود نقدینگی واحدهای فراوری خشکبار و صادرات مجدد را از مشکلات صادرات خشکبار عنوان می کند.
صادق نجفی با اعلام اینکه سال گذشته 50 هزار تن خشکبار به ارزش 250 میلیون دلار از آذربایجان شرقی صادر شد، اظهار می دارد: با توجه به اینکه صادرات سال گذشته کشور در حدود 300 هزار تن اعلام شد، بیش از 15 درصد صادرات خشکبار کشور از استان آذربایجان شرقی صورت می گیرد.
علیرضا آقابالایی رئیس اتحادیه صادرکنندگان خشکبار آذربایجان شرقی هم قیمت تمام شده بالای محصولات خشکبار ایران را موجب کاهش رقابت پذیری صادرکنندگان داخلی با کشورهای دیگر دانسته و می گوید: تا زمانی که جلوی واردات گرفته شود تولیدکننده به کیفیت توجه نخواهد کرد، در صورتی که اکنون حرف اول را در بازار جهانی کیفیت می زند.
وی با اشاره به اینکه حدود 70 صادرکننده فعال در استان آذربایجان شرقی وجود دارد، اعلام می کند: 200 واحد فعال بسته بندی خشکبار در استان به صورت سنتی فعالیت می کنند و از ماشین آلات مدرن بسته بندی بی بهره اند که البته این مشکل تنها مختص به آذربایجان نیست و در سطح کشور کمتر از 10 واحد صنعتی بسته بندی وجود دارد.
محمدرضا طبیبی مدیرعامل شرکت شکوه بناب و از صادرکننده های نمونه خشکبار استان آذربایجان شرقی هم بر اهمیت رونق صادرات در بهبود اقتصاد داخلی اشاره کرده و می گوید: کمبود نقدینگی واحدهای تولیدی و تولید محصولات به روش سنتی از مشکلات فعالان این عرصه است.
وی با توجه به شرایط اقلیمی استان زمینه را برای پیشرفت در تولید و صادرات خشکبار مساعد دانسته و اظهار می دارد: اگر تولیدکنندگان اهتمام بیشتری در افزایش کیفی محصولات تولیدی به عمل آورند زمینه صادرات بیشتر فراهم می شود.
تأثیر بحران جهانی بر کاهش صادرات خشکبار
حسین هماورد دیگر صادرکننده نمونه استان آذربایجان شرقی هم بحران جهانی را بر کاهش صادرات خشکبار مؤثر عنوان کرده و خاطرنشان می کند: بروز خشکسالی و سرمازدگی هم موجب افت کیفی تولیدات و کاهش صادرات در سالهای اخیر شده است.
وی با تأکید بر ضرورت مکانیزه شدن تولید و بسته بندی خشکبار اظهار می دارد: به دلیل افزایش رقبا سهم ایران از بازار جهانی تجارت خشکبار کاهش یافته است.
سید یونس صدیق بطحایی یکی از صادرکنندگان نمونه استان آذربایجان شرقی هم می گوید: دلیل عمده افت صادرات خشکبار در سالهای اخیر، افزایش قیمت این محصولات از سال 85 به میزان 80 درصد است.
وی با اشاره به اینکه این افزایش قیمت، ضمن سلب اعتماد خریدار خارجی، مصرف کننده داخلی را هم به لحاظ قدرت خرید پایین با مشکل مواجه می کند، می افزاید: این در حالی است که قیمت این محصولات در کشورهای رقیب ثابت بوده یا اگر افزایشی هم داشته با توجه به حمایتهای دولتی و تأمین یارانه مناسب سهم صادرات این کشورها نه تنها کاهش نداشته بلکه با افزایش روبرو بوده است.
صدیق، کیفیت پایین محصول اولیه را به دلیل عدم استفاده از روشهای نوین کشاورزی عنوان کرده و می گوید: وجود قارچها، کپکها و میکروارگانیسمها به لحاظ تولید این محصولات به روش سنتی است که نگهداری محصول و عرضه آن در بازار خارجی را با مشکل مواجه می کند.
وی با اشاره به تأثیر خشکسالی و سرمازدگی در افزایش ناگهانی قیمت این محصولات خاطرنشان می کند: در صورتی که از ابتدای تولید این محصولات نظارت کارشناسی صورت گرفته و اقدامات پیشگیرانه برای جلوگیری از صدمات حوادث اقلیمی لحاظ شود، محصول عرضه شده به بازار دچار تغییرات قیمتی نمی شود.
این صادرکننده خشکبار با اشاره به اینکه وجود سم آفلاتوکسین در محصولات خشکبار ایران عامل مؤثری در کاهش سهم صادرات خشکبار ایران است، می افزاید: با استفاده از واحدهای فرآوری و بسته بندی خشکبار از روشهای نوین، کیفیت محصول نهایی حفظ شده و امکان رقابت در بازارهای خارجی و افزایش صادرات، هموار می شود.
